Lê Diễn Đức
Mùa hè năm 2008, bong bóng bất động sản Mỹ nổ tung, một loạt ngân hàng Mỹ ngã quỵ như hiệu ứng domino. Đến ngày 15/9/2008, tuyên bố phá sản của tổ hợp tài chính, ngân hàng Lehman Brothers, nơi nắm tài sản trị giá trên 600 tỷ đôla, đã làm rung động nước Mỹ và cả thế giới.
Sự sụp đổ tài chính lớn nhất trong lịch sử nước Mỹ đã làm chấn thương không chừa ai trên mọi lục địa.
Big Brother
Trong năm 1929 đại khủng hoảng kinh tế Mỹ xảy ra. Nhưng rồi nước Mỹ đã vượt qua, trở thành một quốc gia thịnh vượng, một Big Brother. “America Dream” tiếp tục là niềm khao khát của hàng triệu người trên thế giới.
Vai trò nhà nước phúc lợi và cảnh sát thế giới của Big Brother chi phí quá đắt. Nợ công của Mỹ nhanh chóng tăng lên, trong giai đoạn 1950-1960 là 35 tỷ đôla, thập niên tiếp theo lên 90 tỷ, thêm một thập niên nữa lên 600 tỷ! Số nợ của Mỹ trong năm 1998 là 5,5 ngàn tỉ đôla, đến năm 2011 đã vượt quá 14 ngàn tỷ đôla.
14 ngàn tỷ là bao nhiêu? Ít người nhìn thấy đồng đôla mệnh giá 1000, bởi vì rất hiếm. Nếu xếp lên nhau những tờ đôla này, với 14 nghìn tỷ, chúng ta sẽ có một cột tiền với chiều cao hơn 1.400 km! Chia đều số nợ cho công dân của Hoa Kỳ, mỗi người phải gánh 45,3 ngàn đôla.
Nhà nước nợ nần, nhưng dân cũng nợ, vì chính sách cho vay dễ dãi của ngân hàng. Nhiều người Mỹ mua sắm không chỉ để đủ cho nhu cầu, mà hơn cả mức cần thiết, không mua một mà nhiều, nhiều nhà, nhiều ô tô... Họ bình thản “mài” thẻ tín dụng, còn chuyện “kéo cày” trả nợ tính sau. Câu hát của ban nhạc Queen: “I want it all, I want it all, I want it all... and I want it now!” được đưa vào quảng cáo cung cấp thẻ tín dụng trên TV mô tả khá đầy đủ lối sống tiêu thụ Mỹ.
